آيا مخلفين در آن جنگى كه به آنان وعده داده شده بود ، شركت كرد يانه ، در جلسات بعد صحبت خواهيم كرد انشاءالله . آنانىكه در صلح حديبيه شركت نكرده بودند . به يك اعتبار آنان متخلف بودند ؛ يعنى با تخلف خود از دستور پيغمبر سرپيچى كردند ؛ ولى قرآن مجيد آنان مخلفين معرفى مىكند ، نه متخلفين ، مخلف ، يعنى پشت سر گذاشته شده ، خُب ! معلوم بود كه آنان به گمان خود يقين داشتند كه پيغمبر با سپاه و لشكر خود از اين جنگ زنده برنمىگردند . حدود يك‌هزار و چهارصد نفر با پيغمبراكرم صلى الله عليه و آله و سلم بسوى حديبيه حركت كردند ، بدون اين‌كه به مخلفين توجه كنند ، پشت سر خود هم نگاه نكردند . گويا پيغمبر با لشكر خود آنان را پشت سر خود گذاشتند ، مخلفين ، يعنى پشت سر گذاشته شده‌ها ، اين عبارت يك نوع تحقير نيز به آنان محسوب مىشود . پيغمبراكرم صلى الله عليه و آله و سلم با مسلمانان بدون اين‌كه به تبليغات سوء آنان توجه كنند و يا به كميت آنان فكر كنند ، بسوى حديبيه حركت كردند و آنان را پشت سر خودشان قرار دادند . تبرئه بعضى از مخلفين « لَيْسَ عَلَى الْأَعْمى حَرَجٌ وَ لا عَلَى الْأَعْرَجِ حَرَجٌ وَ لا عَلَى الْمَرِيضِ حَرَجٌ وَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ وَ مَنْ يَتَوَلَّ يُعَذِّبْهُ عَذاباً أَلِيماً » البته در بين مخلفين ، واقعاً يك‌عده‌اى بودند كه عذر داشتند ، يعنى تمام آنان به صورت مطلق متخلف نبودند ؛ بلكه عده‌اى بودند كه عذر واقعى داشتند و عذر تراشى هم نكرده بودند . در بعضى از روايات آمده كه آن‌عده‌اىكه عذر واقعى